Chia sẻ cho các bạn HDV mới vào nghề về phương pháp thuyết minh du lịch

Nguyên tắc khi xây dựng một bài thuyết minh
Dựa vào đối tượng tham quan:
Đối tượng tham quan là các cảnh quan , các di tích lịch sử văn hóa , công trình kiến trúc , điêu khắc
, các làng quê … thường có đổi thay theo thời gian và sự tác động từ nhiều phía. Xem xét trực tiếp
đối tượng tham quan, phỏng vấn tại chỗ với những người có hiểu biết về đối tượng tham quan,
hướng dẫn viên đồng thời cần chú ý tới việc lựa chọn sẵn vị trí quan sát tốt nhất cũng như những vị
trí khác khi đưa khách tới tham quan. Khi lựa chọn đối tượng tham quan , người hướng dẫn viên
cần chú ý những điều sau đây :
Những đối tượng tham quan phải theo hành trình tham quan của đoàn , hành trình này phải được
sắp xếp khoa học hợp lý . Đối tượng tham quan trên lộ trình , tại các điểm du lịch,…. Cần tránh sự
trùng lặp , giống nhau và tránh sự đơn điệu , dễ gây sự nhàm chán cho du khách . Số lượng các đối
tượng tham quan cần chọn lựa cho vừa phải so với độ dài thời gian của toàn chuyến tham quan, với
nhu cầu của khách, trạng thái sức khỏe, tâm lý của khách và loại phương tiện di chuyển ,…
Dựa vào loại hình tham quan
Xác định loại hình tham quan du lịch nhằm giúp cho hướng dẫn trong việc lựa chọn đối tượng tham
quan cho phù hợp, chuẩn bị bài thuyết minh và tổ chức hướng dẫn tham quan du lịch thuận lợi. Loại
hình du lịch được xác định sẽ cho phép hướng dẫn viên chuẩn bị việc hướng dẫn tham quan du lịch
theo chủ đề nhất định. Cũng từ đó, việc lựa chọn đối tượng tham quan chủ yếu, đối tượng tham
quan bổ sung trong chuyến du lịch nhanh chóng hơn, dễ dàng hơn. Loại hình tham quan du lịch dựa
vào các tiêu thức sau:
Mục đích của chuyến tham quan du lịch nhằm giúp khách tìm hiểu một lãnh vực nào đó, mang tính
chuyên sâu và cũng hạn hẹp hơn, khách du lịch chỉ quan tâm tới lãnh vực mà vì nó họ tham gia vào
chuyến tham quan.
Cơ cấu và thành phần của khách du lịch.
Dựa vào lứa tuổi, nghề nghiệp, dân tộc, tôn giáo, quốc tịch,… của khách du lịch cho phù hợp với
yêu cầu và đặc điểm của từng loại khách nhất định.
Phương tiện di chuyển.
Một chuyến tham quan bằng đi bộ có những yêu cầu hướng dẫn khác với chuyến tham quan mà
khách được di chuyển trên các phương tiện như ô tô, xe lửa, máy bay, tàu thủy… Căn cứ vào
phương tiện di chuyển, hướng dẫn viên lựa chọn đối tượng tham quan và chuẩn bị bài thuyết minh
cho phù hợp. Việc thực hiện loại hình tham quan du lịch bằng đi bộ thường dành cho tham quan
thành phố hoặc ở những điểm tham quan du lịch có nhiều đối tượng tham quan mà phương tiện di
chuyển không sử dụng được (trong thung lũng, trong rừng, trong làng bản,…) Loại hình tham quan
này hướng dẫn viên dễ dàng hơn trong hướng dẫn khách như điều chỉnh nhịp độ di chuyển, thời
gian tham quan, điều kiện xem xét các đối tượng tham quan.
Loại hình tham quan du lịch trên phương tiện di chuyển thường được thực hiện nhiều trong thực tế,
đặc biệt là bằng ô tô. Hướng dẫn viên cần chuẩn bị cả việc thuyết minh trên phương tiện và chỉ dẫn
quan sát, thuyết minh về các đối tượng tham quan tại các điểm dừng. Ngoài cách phân loại này,
người ta còn phân loại thành các chuyến tham quan lễ hội, chuyến tham quan du lịch làng quê,
tham quan du lịch làng nghề, tham quan du lịch thể thao.
Cấu trúc một bài thuyết minh
1. Mở bài: Giới thiệu sơ nét về bản thân, thông báo chương trình tham quan và phần tìm hiểu tâm
trạng khách, kết nối thân tình với khách tạo ấn tượng tốt đẹp trong lần giao tiếp đầu tiên.
2. Thân bài: Sau phần mở đầu gợi cảm, có sức hấp dẫn, bài thuyết minh của hướng dẫn viên tập trung
vào nội dung chính của tuyến tham quan. Phần thân bài, hướng dẫn viên cần tuân thủ theo trình tự
giới thiệu đối tượng tham quan từ đầu tiên đến đối tượng tham quan cuối cùng.
3.Kết bài: Bài thuyết minh phải có phần kết luận chung, trong đó hướng dẫn viên đánh giá khái quát
vấn đề đã giới thiệu trong chuyến tham quan du lịch.Phần này phải làm nổi rõ một lần nữa mục đích
của chuyến tham quan đã đạt đến mức nào. Mặt khác, nội dung thông tin tuyên truyền quảng cáo
cho chuyến tham quan tiếp theo và những lời nhắn nhủ, mời gọi cũng được thể hiện ở đây cùng với
lời cảm ơn của hướng dẫn viên.
Các phương pháp thuyết minh và các nội dung cần thuyết minh
1. Phương pháp chung
Có thể coi đây là một hệ thống các cách thức và biện pháp nghiệp vụ hướng dẫn tham quan du lịch
mà hướng dẫn viên sử dụng nhằm mục đích giúp cho khách được quan sát , xem xét các đối tượng
tham quan , được chọn lựa và được hiểu biết về các đối tượng này qua lời thuyết minh của hướng
dẫn viên .Hướng dẫn viên phải giúp khách xác định vị trí quan sát đối tượng tham quan một cách
khoa học , hợp lý trên phương tiện di chuyển .Trên đường đi bộ hay tại điểm dừng tham quan mà
khách đã rời khỏi phương tiện .Hướng dẫn viên phải căn cứ vào thời tiết , loại hình phương tiện
…mà chọn lựa vị trí quan sát đối tượng tham quan cho khách một cách nhanh chóng , chính xác ,
thuận lợi và an toàn .
2. Miêu tả và kể chuyện , tái hiện những sự kiện , huyền thoại
Phương pháp này là cách giới thiệu theo trình tự nội dung của các sự kiện , địa danh , điểm du lịch
và gắn với việc miêu tả từ toàn cục tới chi tiết đối tượng tham quan mà khách đang xem xét .hướng
dẫn viên vừa kể theo trình tự thời gian , không gian các nội dung vừa tái hiện lại lịch sử của vùng
đất , công trình hay lễ hội qua lời tái hiện của hướng dẫn viên ..Hướng dẫn viên có thể chọn lựa các
tục ngữ , ca dao , truyền thuyết trong kho tàng văn học dân gian phong phú và đồ sộ để đưa vào lời
kể cho tăng sức cuốn hút mà vẫn giúp khách thư giãn khi tham quan.
3. Phương pháp kể chuyện phải tùy vào hoàn cảnh và bám sát vào nội dung cần thuyết minh – không
được tào lao, không kể chuyện phím, chuyện mơ hồ, bịa đặt. Cần lưu ý không được kể chuyện
mặn, phương pháp thuyết minh bằng phương pháp này tuy dễ nhưng rất khó vì đòi hỏi lệ thuộc vào
cái duyên của người hướng dẫn, chuyện kể không nhàm chán nhưng khiến khách suy nghĩ, chuyện
mặn nhưng không mặn, đó mới là hay.
4. Giới thiệu minh họa và bình luận
Phương pháp này bắt đầu bằng việc chỉ dẫn , giới thiệu đối tượng tham quan cho khách du lịch và
minh họa cho khách hiểu về quá trình hình thành , đổi thay và những so sánh , đối chiếu với các đối
tượng khác .Ở phương pháp này chỉ dẫn và chứng minh luôn bổ sung cho nhau nhằm tăng sức
cuốn hút của đối tượng tham quan với du khách.Trong quá trình giới thiệu , chỉ dẫn , minh họa và
bình luận về đối tượng tham quan , hướng dẫn viên có thể sử dụng đan xen các phương pháp
thuyết minh khác khi quan sát thái độ biểu cảm của khách du lịch sao cho việc thuyết minh lôi cuốn
khách hơn , khách đỡ căng thẳng hơn và buổi tham quan sinh động hơn .
Cần trung lập trong các vấn đề nhạy cảm, bình luận theo câu chuyện khách quan tâm, tranh luận
nhẹ hoặc bình luận theo vấn đề nóng mà khách quan tâm.
Hướng dẫn tham quan trên phương tiện vận chuyển
Hướng dẫn tham quan trên phương tiện di chuyển khách du lịch , hoặc là hướng dẫn bổ trợ cho
chuyến tham quan mà điểm đến là các đối tượng tham quan được chọn lựa khi khách rời phương
tiện , hoặc là đoàn khách sử dụng phương tiện di chuyển để tham quan là chủ yếu .Chọn vị trí hoặc
đứng trên phương tiện sao cho thích hợp với việc có thể chỉ dẫn cho khách đối tượng tham quan
đang hiện dần trước mắt , có thể quan sát được khách , đánh giá mức độ chú ý của họ trên phương
tiện tham quan , có thể thuyết minh dễ dàng .
Hướng dẫn tham quan trên mặt đất
Phần lớn các chuyến tham quan du lịch du lịch được thực hiện trên mặt đất ở những điểm du lịch đã
lựa chọn có đối tượng tham quan đáp ứng mục đích , nhu cầu của khách du lịch . Phương pháp
hướng dẫn tham quan du lịch chủ yếu dựa trên các phương pháp chung đã nêu . Trên phương tiện
vận chuyển khách tham quan , hướng dẫn tranh thủ giới thiệu một cách khái quát về nơi tham quan
với các loại đối tượng tham quan đang tồn tại . Khi đến điểm tham quan , hướng dẫn viên cần tập
hợp khách lại và giới thiệu khái quát vừa nhằm giúp khách du lịch có sự hình dung về điểm tham
quan .Trong thực tế , hướng dẫn tham quan du lịch trên mặt đất , tại các điểm tham quan diễn ra
phổ biến nhất và cũng đòi hỏi nghiệp vụ , tri thức của hướng dẫn viên rất cao . Hướng dẫn du lịch
trưởng thành nhanh hơn khi tổ chức hoạt động hướng dẫn cho khách tham quan theo loại hình này
.
Phần lớn, hướng dẫn tham quan trên mặt đất rất khó thực hiện khi áp dụng tại các điểm tham quan
lớn, vì khó tập trung khách và ồn. Chỉ thực hiện khi tham quan tại bảo tàng hay các điểm phạm vi
hẹp. Ngày nay, loại hình hướng dẫn này do hướng dẫn địa phương đảm nhiệm nhiều, hướng dẫn
đoàn không còn thực hiện.
Hướng dẫn tham quan bằng đi bộ
Tham quan bằng đi bộ là loại hình tham quan mà khách du lịch cùng với hướng dẫn viên không sử
dụng phương tiện di chuyển tại điểm du lịch khi di chuyển, quan sát các đối tượng tham quan và
nghe thuyết minh. Khách du lịch cùng hướng dẫn viên đi bộ để thực hiện.
 
Các phương pháp thuyết minh
1. Phương pháp phân đoạn
Thực hiện đối với những cảnh quan có quy mô lớn ( Đại nội , phố cổ Hội An ) , hoặc các sự kiện
được diễn tiến trình tự theo thời gian ( quá trình Nam Tiến , mở và dựng nước theo các thời đại ) .
Phương pháp nổi bật trọng tâm, trọng điểm
Làm nổi bật điểm đặc trưng và sự khác biệt của cảnh quan, sự kiện này với cảnh quan, sự kiện
khác (phân tích các yếu tố khí hậu, địa lý, văn hóa hay nhân vật lịch sử,…) Nêu bật những đặc điểm
riêng mà nơi khác không có (phương pháp so sánh). Tất cả việc làm nổi bật này đều nhằm vào mục
đích: tạo hứng thú cho du khách.
2. Phương pháp tức cảnh , sinh tình
Thể hiện tình cảm hứng thú về một phong cảnh đẹp hay về một sự việc xã hội .
Phương pháp kết hợp giữa hư và thực
Kết hợp giữa truyền thuyết, truyện ngụ ngôn, truyện dân gian ,….Với ý nghĩa thực, giá trị đạo đức
xã hội thực của câu chuyện . Hư là thần thoại, là truyền thuyết, giá trị đạo đức dân gian. Thực là
ứng xử, giao tiếp xã hội . Nguyên tắc chính khi sử dụng phương pháp này là : lấy thực làm chủ đạo.
3. Phương pháp hỏi đáp
Khách hỏi – hướng dẫn trả lời: Tránh trả lời tràn lan, quên mất nội dung chính đang truyền đạt cho
cả đoàn, không được tránh né, từ chối.
Hướng dẫn đặt vấn đề – khách cùng trả lời: Để thực hiện hình thức này đạt hiệu quả cao và gây
hứng thú cho du khách, người hướng dẫn viên phải chuẩn bị trước – với những cách đặt vấn đề tạo
sự hào hứng, đừng dễ quá cũng đừng khó quá, những câu hỏi đặt ra khách có thể trả lời được
Hướng dẫn tự hỏi – tự trả lời :Đây là dạng khá đặc biệt , trong đó người hướng dẫn viên phải mượn
lời của một nhân vật thứ ba và tạo dựng tiết tấu câu chuyện thật thú vị và hấp dẫn. Thường là dạng
một câu chuyện không gắn với hoạt động đời thường.
4.Phương pháp lấp lửng – tạo ra những nổi nhớ dai dẳng
Hướng dẫn viên kết thúc lấp lửng có chủ đích về một câu chuyện .Nghệ thuật chuyển tiết câu
chuyện sang một đề tài mới , hấp dẫn hơn và lý thú hơn .
Phương pháp so sánh – lấy cái quen thuộc để so sánh với điều mới lạ
So sánh những cái tương tự trong đời thường với điều mới lạ đang diễn ra trước mắt : so sánh sự
khác nhau và những điểm nổi bật về một giai đoạn lịch sử , một triều đại .
5. Phương pháp vẽ mắt cho rồng
Là phương pháp khó đòi hỏi sự kết hợp của nhiều kỹ năng. Phương pháp này chia làm 8 phương
pháp, kết hợp nhiều nguồn tư liệu và các nghiệp vụ hay tố chất sẵn có của hướng dẫn viên. Sử
dụng từ ngữ khái quát, độc đáo nhất để làm nổi bật một hay nhiều điểm đặc trưng của một vùng đất
, một cộng đồng dân cư tạo ấn tượng thật sự cho du khách .
6. Phương pháp “lời nói dối vô hại”
 
Phương pháp “lời nói dối vô hại” là phương pháp thuyết minh khó, đòi hỏi người hướng dẫn viên có
nét duyên của riêng bản thân. Xét về mức độ khó, đây là phương pháp thuộc về kỹ năng của từng
người.
 
7. Phương pháp minh họa
Phương pháp dùng mẫu vật thuyết minh cho bài thuyết minh. Tuy nhiên phương pháp rất dễ gây
hiệu quả ngược – rất dễ gây hiểu nhầm cho du khách. Phương pháp này chỉ dùng cho từng trường
hợp cụ thể.
Để Thuyết Trình Hiệu Quả
Một ngày, bạn bất ngờ nhận được yêu cầu của lãnh đạo là thuyết trình trước đông đảo khách hàng
và nhà đầu tư để giới thiệu về công ty và quảng bá các sản phẩm/dịch vụ của mình. Bạn không tin
vào tai mình nữa. Thuyết trình – trong khi bạn chưa hề được trang bị một kỹ năng nào cho công
việc này? Bạn sẽ tưởng tượng được quang cảnh bao nhiêu ánh mắt đổ dồn vào bạn – người đang
đứng trên bục thuyết trình, mặt đỏ ran lên vì mất bình tĩnh, miệng lắp bắp không nói nên lời và hai
tay cứ loay hoay với mấy tờ giấy… Vậy bạn sẽ làm thế nào để không phải rơi vào tình trạng đó?
15 lời khuyên dưới đây có thể giúp bạn thực hiện một buổi thuyết trình thành công.
 
1. Chuẩn bị thật kỹ càng: Bạn nên tìm hiểu về đối tượng sẽ tham dự buổi thuyết trình để có cách ăn
mặc ấn tượng và phù hợp, cũng như chuẩn bị về tâm lý và tác phong giao tiếp. Tuy nhiên, bạn nên
nhớ rằng một nền tảng kiến thức sâu rộng mới tạo nên sức mạnh của người thuyết trình.
 
2. Hãy biết tạo cầu nối giữa người thuyết trình với thính giả: Đây là điều mà khách hàng và nhà đầu
tư đánh giá rất cao ở bạn. Thông thường trong một buổi thuyết trình, bạn quá chăm chú với việc
chuyển tải các nội dung căn bản, còn khán giả, họ lại kiếm tìm ở bạn những giá trị khác có thể gây
thiện cảm và tạo niềm tin cho họ. Bởi vậy, bạn không nên quá cứng nhắc mà hãy giao lưu với khách
Sưu tầm bỏi: www.sptc.edu.vn
0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Gửi phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai, nhưng bạn phải kiểm tra hộp thư sau khi gửi phản hồi để xác nhận email của bạn có thực và bạn không phải là spammer. Bạn có thể gửi thư trực tiếp đến [email protected] để được trả lời trực tiếp và nhanh hơn. Các trường bắt buộc được đánh dấu *